تنظیمات حیاتی فارسی: زبان، جهت، ارقام و کیبورد استاندارد

پنج تنظیمی که باید یک بار برای همیشه انجام دهید

بیشتر مشکلات «فارسی» در Word — ارقام انگلیسی وسط متن فارسی، پرانتزهای برعکس، «ی» عربی، فاصله‌های زشت — نتیجه‌ی تنظیم نشدن این چند گزینه است.

۱. زبان ویرایش

File ← Options ← Language. در بخش Office authoring languages، «Persian» را اضافه کنید. بدون این کار دکمه‌های راست‌به‌چپ، Kashida و گزینه‌های ارقام اصلاً در Ribbon ظاهر نمی‌شوند. زبان تصحیح املایی هر پاراگراف را هم Word از روی کیبورد فعال تشخیص می‌دهد؛ اگر اشتباه تشخیص داد، متن را انتخاب کنید و از Review ← Language ← Set Proofing Language زبان را فارسی کنید.

۲. جهت پاراگراف

در گروه Paragraph تب Home دو دکمه‌ی Left-to-Right و Right-to-Left هست (میانبر: Ctrl+Shift راست / Ctrl+Shift چپ). «راست‌چین کردن» (Align Right) با «راست‌به‌چپ کردن» فرق دارد: پاراگراف چپ‌به‌راستی که فقط راست‌چین شده، نقطه و پرانتز را سر جای غلط می‌گذارد و ارقام و کلمات لاتین را برعکس می‌چیند. همیشه جهت را درست کنید، نه تراز را.

۳. ارقام فارسی

File ← Options ← Advanced ← بخش Show document content ← Numeral. چهار حالت دارد:

نکته‌ی مهم: این گزینه فقط نمایش را عوض می‌کند؛ رقم ذخیره‌شده همان کاراکتر تایپ‌شده است. اگر سند را به کسی بدهید که Numeral روی Arabic است، همه‌ی ارقام لاتین می‌شوند. برای اسناد رسمی (پایان‌نامه، قرارداد) بهتر است ارقام را واقعاً فارسی تایپ کنید (کیبورد استاندارد) یا در پایان با Find & Replace تبدیل کنید (فصل ۷).

۴. کیبورد فارسی استاندارد (ISIRI 9147)

کیبورد «Persian» قدیمی ویندوز، «ی» و «ک» را با کدهای عربی (ي و ك) تایپ می‌کند و نیم‌فاصله ندارد. کیبورد Persian (Standard) را از تنظیمات زبان ویندوز اضافه کنید. با آن:

• نیم‌فاصله: Shift+Space (در Word خود Word هم Ctrl+Shift+2 نیم‌فاصله می‌زند).
• «ی» و «ک» فارسی درست تایپ می‌شوند و جست‌وجو و مرتب‌سازی به هم نمی‌ریزد.
• گیومه‌ی فارسی «» با Shift+K و Shift+L؛ ویرگول فارسی با Shift+T؛ نقطه‌ویرگول با Shift+Y.

۵. فونت پیش‌فرض برای متن فارسی

در پنجره‌ی Font (Ctrl+D) دو بخش هست: Latin text و Complex scripts. فونت فارسی را باید در بخش Complex scripts انتخاب کنید؛ وگرنه فقط حروف لاتین عوض می‌شوند و فارسی روی فونت پیش‌فرض (معمولاً Times New Roman یا Arial) می‌ماند. پس از انتخاب فونت (Vazirmatn، IRANSans، B Nazanin یا Sahel) دکمه‌ی Set As Default را بزنید و «All documents based on the Normal template» را انتخاب کنید تا هر سند جدیدی با همین فونت باز شود.

نکته‌هایی که کمتر کسی می‌داند

• می‌توانید برای متن فارسی فونت B Nazanin و برای متن لاتین همان سند Times New Roman داشته باشید؛ Word خودش هر کلمه را با فونت مناسب می‌چیند. این همان دو بخش پنجره‌ی Font است.
• در Options ← Advanced، گزینه‌ی Use sequence checking اگر روشن باشد Word بعضی ترکیب‌های حروف را «نامعتبر» می‌داند و اجازه‌ی تایپ نمی‌دهد؛ برای فارسی خاموشش کنید.
• Options ← Advanced ← Cursor movement: Logical باعث می‌شود فلش‌ها در متن دوزبانه به ترتیب کاراکترها حرکت کنند، نه به ترتیب بصری؛ برای ویرایش متن‌های ترکیبی بسیار راحت‌تر است.
• در متن‌های فارسی به جای «فاصله + ویرگول» فقط «ویرگول + فاصله» بگذارید؛ Word با Kashida و Justify فاصله‌های اضافی را دوبرابر می‌کند.
• اگر ارقام داخل جدول فارسی نمی‌شوند، جهت خود جدول (Table Properties ← Right-to-left) را هم بررسی کنید؛ Context numeral از جهت سلول تصمیم می‌گیرد.