Rebase، Stash و تاریخچه تمیز

دو ابزار قدرتمند برای حرفه‌ای‌ها: rebase برای تاریخچه تمیز و خطی، و stash برای ذخیره موقت کارهای ناتمام. در این فصل interactive rebase، squash، fixup و تفاوت merge با rebase را می‌بینیم.

Rebase در مقابل Merge

هر دو همان هدف را دارند: ادغام تغییرات. اما روش متفاوت:

قبل:
main:    A ── B ── C ←── main
              
               D ── E ←── feature

بعد از merge feature به main:
main:    A ── B ── C ── M ←── main
                      ╱
               D ── E

بعد از rebase feature روی main:
main:    A ── B ── C ── D'─ E' ←── feature (حالا)
                                  (بعد main:= feature → fast-forward)

Rebase ساده

# روی feature branch هستید، می‌خواهید با main همگام شوید
git switch feature
git fetch origin
git rebase origin/main

# Git هر commit شما را یکی یکی روی main جدید پخش می‌کند

# اگر conflict شد:
# 1. حل کنید
nano file.py
git add file.py

# 2. ادامه
git rebase --continue

# لغو
git rebase --abort

# skip یک commit
git rebase --skip

چرا rebase؟

قبل از rebase:
main:    A ── B ── C ── F ── G ←── main
              
               D ── E ←── feature

بعد از rebase:
main:    A ── B ── C ── F ── G ←── main
                              
                               D'── E' ←── feature

# حالا feature روی آخرین main است
# می‌توانید fast-forward merge کنید
git switch main
git merge feature                 # fast-forward، بدون merge commit

Interactive Rebase

قدرتمندترین قابلیت Git: ویرایش تاریخچه با جزئیات.

# 5 commit آخر را ویرایش کن
git rebase -i HEAD~5

# یا از یک commit خاص
git rebase -i a3f4b2c

# editor باز می‌شود:
pick a1b2c3d Add login form
pick d4e5f6g Fix typo
pick h7i8j9k Add validation
pick l0m1n2o WIP
pick p3q4r5s Add tests

# Commands:
# p, pick   = استفاده از این commit همان‌طور که هست
# r, reword = تغییر پیام
# e, edit   = توقف برای ویرایش
# s, squash = ادغام در commit قبلی + ویرایش پیام
# f, fixup  = squash بدون ویرایش پیام (پیام قبلی نگه‌داشته می‌شود)
# d, drop   = حذف کامل commit
# x, exec   = اجرای command shell

مثال ۱: Squash چند commit

قبل از:
pick a1b2c3d Add login form
pick d4e5f6g Fix typo
pick h7i8j9k Add validation

تغییر دهید به:
pick a1b2c3d Add login form
fixup d4e5f6g Fix typo                 # ادغام در قبلی
fixup h7i8j9k Add validation           # ادغام در قبلی

# ذخیره و خروج
# تاریخچه نهایی: یک commit
# "Add login form" (شامل همه تغییرات)

مثال ۲: تغییر پیام

pick a1b2c3d Add login form
reword d4e5f6g Fix typo               ← این
pick h7i8j9k Add validation

# پنجره دوم باز می‌شود برای پیام جدید

مثال ۳: حذف commit

pick a1b2c3d Add login form
drop d4e5f6g Add debug logs           ← حذف
pick h7i8j9k Add validation

مثال ۴: تغییر ترتیب

کافی است خطوط را جابه‌جا کنید:

pick h7i8j9k Add validation           # اول
pick a1b2c3d Add login form           # دوم
pick d4e5f6g Fix typo                 # سوم

مثال ۵: ویرایش یک commit

pick a1b2c3d Add login form
edit d4e5f6g Fix typo                ← این
pick h7i8j9k Add validation

# Git در آن commit متوقف می‌شود
# تغییرات بدهید
nano file.py
git add file.py
git commit --amend
git rebase --continue

–autosquash

روش هوشمند برای squash هنگام commit:

# commit اصلی
git commit -m "Add login form"
# a1b2c3d

# بعداً متوجه باگ می‌شوید
git commit --fixup a1b2c3d
# پیام خودکار: "fixup! Add login form"

# یا برای squash با ویرایش پیام
git commit --squash a1b2c3d

# بعد از همه fixup‌ها، rebase خودکار:
git rebase -i --autosquash HEAD~5
# Git خودکار fixup‌ها را زیر commit اصلی می‌چیند

تنظیم همیشگی

git config --global rebase.autosquash true

–onto

برای انتقال یک رشته از commit‌ها به مکان دیگر:

قبل:
main:    A ── B ── C
              
               D ── E ──── F ── G ←── feature

# می‌خواهیم F و G را روی main برداریم (D و E را نه)
git rebase --onto main E feature

بعد:
main:    A ── B ── C
                    
                     F'── G' ←── feature

git stash – ذخیره موقت

سناریو: در میانه کار هستید، ناگهان باید روی main bug fix بزنید. اما کارتان آماده commit نیست.

دستورات اصلی stash

# ذخیره موقت همه تغییرات
git stash

# با پیام
git stash push -m "WIP: working on user profile"

# لیست stash‌ها
git stash list
# stash@{0}: WIP on feature: a3f4b2c WIP working on user profile
# stash@{1}: WIP on main: b2c3d4e Quick fix attempt

# بازگردانی آخرین stash (و حذف از لیست)
git stash pop

# بازگردانی بدون حذف
git stash apply

# بازگردانی stash خاص
git stash apply stash@{2}
git stash pop stash@{2}

# نمایش محتوای stash
git stash show
git stash show -p stash@{0}        # با diff کامل

# حذف stash
git stash drop stash@{1}

# پاک کردن همه stash‌ها
git stash clear

چه چیزهایی stash می‌شود؟

# پیش‌فرض: tracked فایل‌های modified و staged
git stash

# همراه untracked
git stash -u
git stash --include-untracked

# همراه ignored هم
git stash -a
git stash --all

# فقط فایل‌های خاص (Git 2.13+)
git stash push file1.py file2.py

# فقط staged (Git 2.35+)
git stash push --staged

# با interactive (مثل git add -p)
git stash push -p

سناریو کامل

# در حال کار روی feature
# فایل‌های modified زیادی دارید

# bug fix فوری در main لازم است
git stash push -m "WIP: feature work"

# کار روی main
git switch main
git pull
# bug fix...
git commit -m "fix: critical bug"
git push

# بازگشت
git switch feature
git stash pop
# تغییرات شما برگشتند

ساخت branch از stash

# سناریو: stash قدیمی دارید که می‌خواهید روی branch جدید کار کنید
git stash branch new-feature stash@{2}
# branch جدید از زمان stash ساخته می‌شود + stash apply می‌شود

amend vs stash vs rebase

جریان کاری حرفه‌ای

# 1. شروع feature
git switch -c feature/payment

# 2. commit‌های زیاد در حال کار
git commit -m "WIP: payment form structure"
git commit -m "fix typo"
git commit -m "add validation"
git commit -m "fix validation bug"
git commit -m "WIP: backend integration"
git commit -m "add tests"
git commit -m "fix test"

# 3. آماده برای PR، تاریخچه را تمیز کن
git rebase -i HEAD~7

# در editor:
pick    a1 WIP: payment form structure
fixup   a2 fix typo
fixup   a3 add validation
fixup   a4 fix validation bug
pick    a5 WIP: backend integration
fixup   a6 add tests
fixup   a7 fix test

# 4. تغییر پیام‌ها
reword  a1 feat: add payment form with validation
reword  a5 feat: integrate payment backend with tests

# 5. push
git push -u origin feature/payment

# 6. اگر main تغییر کرد قبل از merge:
git fetch origin
git rebase origin/main
git push --force-with-lease           # چون rebase تاریخچه را عوض کرد

سیاست تیمی

هر تیم سیاست خودش را دارد. سه گزینه رایج:

۱. همیشه Merge (تاریخچه کامل)

• تاریخچه کامل اما شلوغ
• هیچ‌وقت rebase نکنید
• مناسب: تیم‌هایی که می‌خواهند تاریخچه دقیق

۲. Rebase + Merge (پیشنهاد رایج)

• محلی rebase کنید
• هنگام merge به main، با merge commit
• تاریخچه تمیز اما با group‌بندی PR‌ها

۳. Rebase + Fast-Forward (تاریخچه کاملاً خطی)

• قبل از merge همیشه rebase
• merge فقط fast-forward
• تاریخچه مستقیم بدون شاخه
• یا squash merge در GitHub

git pull –rebase

به‌جای merge هنگام pull، رفتار rebase:

# pull معمولی → merge commit می‌سازد اگر divergent باشد
git pull

# pull با rebase → تاریخچه خطی
git pull --rebase

# تنظیم default
git config --global pull.rebase true

# برای یک repo خاص
git config pull.rebase true

reset vs rebase vs revert

نکات کاربردی

۱. تنظیم editor برای rebase

git config --global core.editor "code --wait"
# حالا rebase -i در VS Code باز می‌شود

�2. abort هر rebase که گیر کرده

git rebase --abort
# اگر کاملاً گیر کرده:
git reflog
git reset --hard HEAD@{N}      # قبل از rebase

۳. حفاظت از branch

# هنگام rebase دیگر developer‌ها مشکل پیدا می‌کنند
# main را protected کنید (در فصل ۵)
# تنها از طریق PR + squash merge

۴. stash با دیگر دستورات

# تعویض branch با stash خودکار (Git 2.5+)
git switch --autostash other-branch

# pull با autostash
git pull --autostash

# تنظیم همیشه
git config --global rebase.autostash true

مثال کامل: PR تمیز

# شروع
git switch main
git pull
git switch -c feature/dark-mode

# توسعه با commit‌های زیاد
echo "..." > dark.css
git commit -am "start dark mode"
git commit -am "fix"
git commit -am "more"
git commit -am "WIP"
git commit -am "tests"

# تاریخچه شلوغ - تمیز کن
git rebase -i HEAD~5
# همه را به دو commit معنادار تبدیل کن:
# - "feat: add dark mode CSS and toggle"
# - "test: add dark mode tests"

# همگام با main
git fetch origin
git rebase origin/main

# اگر هیچ تغییر برخوردی نبود، حالا feature branch روی آخرین main است

# push
git push -u origin feature/dark-mode

# اگر قبلاً push کرده بودید:
git push --force-with-lease

# PR باز کنید
# بعد از merge، در GitHub باید "squash and merge" زده شده باشد
# یا اگر تاریخچه تمیز کرده‌اید، "rebase and merge"

بهترین شیوه‌ها

• هرگز branch‌های public را rebase نکنید
• قبل از PR، تاریخچه را با interactive rebase تمیز کنید
• fixup + autosquash برای جریان روزمره
• stash برای کارهای موقت، نه کارهای طولانی‌مدت
• force-push با –force-with-lease (نه –force)
• autostash برای راحت‌تر کردن pull/rebase
• سیاست تیمی واضح در CONTRIBUTING.md
• commit‌های semantic (Conventional Commits) قبل از rebase

جمع‌بندی

• Rebase = بازنویسی تاریخچه برای خطی شدن
• Interactive rebase: pick، squash، fixup، reword، edit، drop
• autosquash + commit –fixup برای حرفه‌ای‌ها
• Stash برای ذخیره موقت کار
• قانون طلایی: rebase فقط commit‌های local
• force-push با –force-with-lease
• سیاست تیمی روشن مهم‌تر از انتخاب صحیح است

در فصل بعد، Tag‌ها و Release‌ها در GitHub را یاد می‌گیریم.