فصل ۱: شروع درست — نصب، ابزارها و محیط مجازی

VS Code، افزونه‌ها، REPL و اولین برنامه

ابزاری که هر روز با آن کار می‌کنید

برای پایتون چند ویرایشگر خوب هست (PyCharm، VS Code، حتی IDLE که همراه پایتون نصب می‌شود). در این دوره از VS Code استفاده می‌کنیم: رایگان، سبک و با بهترین پشتیبانی از venv و دیباگ. بعد از نصب، این افزونه‌ها را از بخش Extensions (Ctrl+Shift+X) نصب کنید:

افزونهکاربرد
Python (ناشر Microsoft)اجرای کد، انتخاب مفسر، دیباگ؛ Pylance و Python Debugger را هم خودکار نصب می‌کند
Pylanceتکمیل خودکار، نمایش خطای نوع و پرش به تعریف توابع
Rufflinter و formatter بسیار سریع؛ کد را طبق PEP 8 مرتب می‌کند
Error Lens (اختیاری)پیام خطا را همان کنار خط نشان می‌دهد

مهم‌ترین تنظیم: با Ctrl+Shift+P دستور Python: Select Interpreter را اجرا کنید و مفسر درست را انتخاب کنید. نام مفسر انتخاب‌شده در نوار وضعیت پایین پنجره دیده می‌شود. اگر کتابخانه‌ای نصب کرده‌اید ولی VS Code می‌گوید پیدا نمی‌شود، تقریباً همیشه مفسر اشتباه انتخاب شده است.

REPL: آزمایشگاه جیبی

در ترمینال py را بدون آرگومان بزنید تا علامت >>> ظاهر شود. این همان REPL (Read-Eval-Print Loop) است: هر عبارت را می‌خواند، اجرا می‌کند و نتیجه را چاپ می‌کند. برای امتحان سریع یک ایده بهترین جاست:

>>> 12 * 3.5
42.0
>>> "کاشان".upper()
'کاشان'
>>> _ + " — شهر فرش"
'کاشان — شهر فرش'
>>> help(str.split)
>>> exit()

از Python 3.13 به بعد REPL جدید رنگی است، ورودی چندخطی را درست ویرایش می‌کند و exit را بدون پرانتز هم می‌فهمد.

اولین برنامه‌ی واقعی

یک پوشه بسازید (مثلاً D:\projects\hello)، آن را با File ← Open Folder در VS Code باز کنید و فایلی به نام hello.py بسازید:

name = input("نام شما: ")
rugs = int(input("چند تخته فرش سفارش می‌دهید؟ "))
print(f"سلام {name}! سفارش {rugs} تخته فرش ثبت شد.")

اجرا از ترمینال یکپارچه‌ی VS Code (Ctrl+`):

py hello.py

یا با دکمه‌ی مثلث Run در بالای ویرایشگر. اگر در ترمینال ویندوز حروف فارسی به‌صورت علامت سؤال یا مربع دیده شد، مشکل از فونت ترمینال است نه از پایتون؛ در تنظیمات Windows Terminal فونتی مثل Cascadia Code یا Vazir Code را انتخاب کنید.

نکته‌هایی که کمتر کسی می‌داند

  • در REPL متغیر _ همیشه نتیجه‌ی آخرین عبارت را نگه می‌دارد؛ برای ماشین‌حساب بازی عالی است (فقط در REPL، نه در فایل).
  • py -i hello.py فایل را اجرا می‌کند و بعد در REPL می‌ماند تا متغیرهای برنامه را بررسی کنید؛ یک دیباگر ساده‌ی رایگان.
  • در VS Code با انتخاب چند خط و زدن Shift+Enter همان خط‌ها در REPL پایتون اجرا می‌شوند؛ لازم نیست کل فایل را اجرا کنید.
  • فایل را هرگز با نام کتابخانه‌ها (مثل random.py، json.py یا requests.py) ذخیره نکنید؛ پایتون فایل شما را به‌جای کتابخانه‌ی واقعی import می‌کند و خطاهای عجیب می‌دهد.
  • تنظیم "editor.formatOnSave": true همراه با Ruff باعث می‌شود هر بار ذخیره، کد خودکار مرتب شود؛ دعوای تیمی سر فاصله‌ها برای همیشه تمام می‌شود.
درس قبلی درس بعدی

برای ذخیره‌ی پیشرفت و شرکت در آزمون، وارد شوید — رایگان است.